Terugblik NL IGF Event 2017

By 30/10/17 No Comments

Op 10 oktober jl. verzamelden zich zo’n 100 bezoekers in de Glazen Zaal in Den Haag. Lees hier het verslag van een middag vol workshops en debatten over internetvrijheid, cyber security, infrastructuur en multistakeholderism.

Aanwezig waren vertegenwoordigers van ministeries, bedrijfsleven, politici, maatschappelijke organisaties, studenten en wetenschappers. De input van het NL IGF Event dient ter voorbereiding op het  mondiale Internet Governance Forum van 18-21 december in Genève, Zwitserland. Dit jaar stond het event in het teken van het overkoepelende thema van IGF2017: ‘Shape Your Digital Future!’.

Marjolijn Bonthuis, projectcoördinator NL IGF en adjunct-directeur ECP, leidde de middag in waarna mensenrechtenambassadeur Kees van Baar een keynote gaf over internetvrijheid en network shutdowns. Van Baar vertelde dat Nederland de ‘advocaat’ is voor de vrijheid en veiligheid op het internet. Want dat is volgens Van Baar niet overal zo. Hij gaf daarbij voorbeelden uit onder meer Bangladesh en Pakistan waar internet en social media worden gebruikt om mensen die kritiek hebben op de lokale gang van zaken op te sporen. Het is dan ook van levensbelang dat mensenrechtenverdedigers worden geholpen zich bewust te worden van deze dreiging zodat zij overheden het nakijken kunnen geven, zegt Van Baar. Hij vindt dat mensenrechtenverdedigers goed voorbereid moeten zijn en dus ook goed beveiligd.

Daarnaast vertelt Van Baar dat internet shutdowns ook steeds vaker voorkomen. Omdat we zo afhankelijk zijn geworden van het internet lijkt dan heden ten dage wel alsof dan het gehele openbare leven stil ligt. Zoals bijvoorbeeld onlangs in Ethiopië gebeurde. Het plat leggen van het internet had gevolgen voor het onderwijs, de zorg en ook voor bedrijven. Van Baar vertelt ook over Kameroen waar onlangs het hele Engelstalige gedeelte is plat gelegd door de overheid. Mensenrechtenverdedigers reizen nu naar het grensgebied om toch internet te hebben en hun verhaal naar de buitenwereld te kunnen doen door middel van een twitter campagne. “Je wordt inventief. Let wel, dit waren eerst geen mensenrechtenverdedigers. Dit wordt je.” aldus Van Baar.

Als Nederland willen we dit soort shutdowns aanpakken, zegt Van Baar. “We zetten ons in om bewustwording te creëren over hoe kwetsbaar je bent als mensenrechtenverdediger, ook online. Zo worden niet alleen gegevens gestolen door fysiek in te breken, maar ook door middel van online hacking. Het is dan ook belangrijk dat je je hiervan bewust bent.”

“Als je investeringen wilt aantrekken, moet je niet het internet op slot zetten”

Doordat overheden besluiten het internet plat te leggen, om wat voor reden dan ook, wordt ook de economie getroffen. Iets wat die overheden zich vaak niet beseffen, zegt Van Baar. Zo waren  tuinders en boeren in Ethiopië onlangs de dupe van een internetshutdown. Zij konden niets meer op dat moment. Van Baar vindt het dan ook belangrijk overheden duidelijk te maken dat als je investeringen wilt aantrekken het niet handig is om dan het internet op slot te zetten. Maar ook voor de Internet Service Providers ziet Van Baar een rol. Zij werken uiteindelijk ook mee aan iets wat ze niet willen. Hij wil ISP’s dan ook graag motiveren om bij een dergelijk verzoek het dialoog aan te gaan en aan te geven dat dit “off limits” is.

Kees van Baar besluit zijn verhaal door nogmaals te benadrukken dat bewustwording van hoe kwetsbaar je bent online als persoon van cruciaal belang is. In Nederland en daar buiten moeten we daaraan werken. Van Baar wil als Nederland internet shutdowns aankaarten en strijden voor netwerkvrijheid.

Daarna vonden er zes workshops plaats:

Out of my Hands?
Georganiseerd door Catherine Garcia van Hoogstraten, Haagse Hogeschool
Deze sessie ging over de impact van sociale intimidatie. Besproken werden vragen als: wat zijn de reacties in het tech ecosysteem? Zijn er oplossingen? Gebruikers zouden in beheer moeten zijn van hun persoonsgegevens. Één van de oplossingen voor sextortion die werden geopperd,  was door privacy op te nemen in het business model. Ook werd een privacy risk assesment voor het delen van informatie op sociale media voor gedragen. Zijn we als gebruikers ons bewust van het risico? Dit wordt vaak niet verteld door het platform. Zij informeren hun gebruikers hier met opzet niet over, want dan zouden de gebruiker ook niets meer delen en het platform verlaten. Privacy past dan ook niet in het businessmodel. Conclusie van de workshop is om gebruikers beter te informeren en te werken aan bewustwording.

Mensenrechten en internetinfrastructuur: Human Rights Impact Assessments
Georganiseerd door Niels ten Oever, ARTICLE19
Er bestaan talloze mensenrechtenverdragen, maar gelden die ook in de IT sector? In deze workshop werd een update gegeven van de samenwerking tussen SIDN, ARTICLE19 en het Deense Instituut voor de Rechten van de Mens om een model voor human rights impact assessments voor registries te ontwikkelen.

Maarten Simon van SIDN vertelt dat zij al veel doen op het gebied van mensenrechten. Zo worden alleen bedrijven gepubliceerd en openbaar gemaakt als eigenaar van een .nl domein. Van individuen doen zij dat niet. Toch vond SIDN het tijd om als infrastructuurpartij mee te doen. Het was voor hen echt een ‘eyeopener’. We hebben veel nieuwe dingen geleerd, vertelt Simon. Zoals eisen die we aan onze leveranciers zouden moet stellen. Hier hebben we nog niet eerder bij stil gestaan. Daar kunnen we aan werken. Verantwoordelijkheid in de keten is nog niet zo gewoon in de internetketen/it-sector zoals dat in andere sectoren wel het geval is.

NL IGF Event 2017Mensenrechtenambassadeur Kees van Baar zegt dat hij graag meer wil inzetten op de IT sector. Hij wil graag bedrijven aanspreken op hun internetafspraken en pleit voor een nationaal actieplan,  Business & human rights. Ook bedrijven die in het buitenland opereren kunnen zich dan hier aan houden. Want ook voor hen ligt er volgens Van Baar een verantwoordelijkheid. Zij zouden in het gastland vaker de vragen moeten stellen. Dit is op zich niet nieuw. De tijd van wegwuiven met het argument ‘dit is niet mijn verantwoordelijkheid’ is voorbij. Hij pleit er dan ook voor dat als bedrijven naar het buitenland gaan zij samen met overheden een actieplan op laten stellen.

Hoe staat de sectorale implementatie van digitale zorgplichten er voor in Nederland?
Georganiseerd door Wout de Natris, De Natris Consult en de Nederlandse Cyber Security Raad
In deze sessie werd gedebatteerd over de stelling: zelfregulering van zorgplichten of niet?

Een meerderheid van de aanwezigen ziet vooral voordelen van zelfregulering waarbij wordt samengewerkt met de overheid dan in regulering. Kijkend naar het aankomend IGF, stelt men dat het internationaal bezien het van belang is om zorgplichten zoveel mogelijk te harmoniseren, want uiteindelijk moeten we het toch samen eens worden. Geadviseerd werd om best practices te identificeren en te delen. Ook rechten en plichten zouden we moeten identificeren. Als we het hebben over multistakeholderism dan moet iedereen aan tafel zitten. Belangrijk is daarom te kijken wie er wel en niet aanwezig zijn bij de start van het debat. De vraag daarna, die dringend een antwoord behoeft, is: hoe betrek je de mensen en organisaties die er niet zijn? Hoe maak je het interessant voor hen, zodat ze wél komen?

Veiligheid in de publieke ruimte, ook online
Georganiseerd door Manon den Dunnen, Nationale Politie
Manon geeft aan dat het de Nationale Politie verontrust te zien dat bedrijven steeds meer data verzamelen en delen. Dit heeft volgens haar ook invloed op de publieke ruimte. In deze sessie werd stil gestaan bij de vraag: kun je zeggen dat mensen eigenaar zijn van data? Zijn er andere manieren? Zou er een ‘Right to be disconnected’ moeten zijn? Manon besloot met de woorden: “veiligheid gaat niet over data zelf maar over gebruik van data”.

Fake news and possible solutions to access information
Georganiseerd door de jongeren van NL IGF (Young IGF)
Door de groeiende invloed van sociale media in combinatie met technologieën verspreidt ‘fake news’ ofwel nepnieuws zich tegenwoordig gemakkelijker en sneller. Algoritmes creëren een zogeheten ‘filter bubble’, waardoor een individu specifieke informatie te zien krijgt. In deze sessie werd gepraat over mogelijke oplossingen om nepnieuws tegen te gaan. Volgens diverse aanwezigen zouden boetes niet werken. En, heeft het invloed op onze vrijheid van meningsuiting?  Jongerenambassadeur van het NL IGF, Auke Pals, geeft als tip om kritisch te zijn op de bron. Tot slot werd gevraagd: zou Blockchain een oplossing zijn voor nepnieuws? Het publiek was het snel eens: interessant, maar te duur om te implementeren.

Kritieke infrastructuur en het internet: waar ligt de grens van de ‘publieke kern’?
Georganiseerd door Lisa Vermeer, Ministerie van Buitenlandse Zaken
Enerzijds moeten onze belangrijkste infrastructuren beschermd worden tegen cyberaanvallen, anderzijds willen we onze privacy behouden. In deze workshop werd gedebatteerd over de vraag: wat is ‘kritieke infrastructuur’ en waar ligt de grens tussen een vrij en veilig internet?

Olaf Kolkman (ISOC) vraagt zich af: Welke norm moeten we afspreken om de publieke kern te beschermen en stabiliteit te waarborgen? Volgens hem moet het cybersecurity- en het internetdebat dichter bij elkaar gebracht worden. Deze staan soms haaks op mensenrechten.  Olaf adviseert om eens stil te staan bij vragen als: wat als er cyberaanvallen zijn? Hoe herleidt je die? “Dat is enorm lastig en gelukkig maar, zo besluit hij, want dan kunnen mensenrechtenactivisten hun mond open doen.”

NL IGF Event 2017 overview

Ook Wieke Meilink (Hivos) ziet dat nog altijd veel activisten belemmerd worden op het gebied van censuur, filtering, surveillance en het recht op privacy. Dit moet volgens haar verbeterd worden. Want juist de publieke kern bij activisten staat onder druk op het gebied van mensenrechten. Het is venijniger geworden om mensen te ‘targetten’, zo vertelt zij, bijvoorbeeld via WhatsApp.

Michiel Steltman (DINL) ziet de toenemende mate waarin de samenleving afhankelijk is van het internet. Ook ziet hij dat daarmee de neiging om controle te pakken wanneer het gaat om de kritieke infrastructuur groeit. Juist dan zouden we de kernwaarden als gemeenschappelijk goed moeten bewaken, zodat er geen macht ontstaat. Volgens Steltman wordt de discussie vaak versimpeld en in de verkeerde context geplaatst. En dat is gevaarlijk voor het behoud van de publieke kern.

De afsluitende keynote werd gegeven door Lousewies van de Laan, lid van de ICANN board. Zij benadrukte het belang van een multistakeholder benadering. Ook binnen de ICANN wordt deze benadering gevolgd. ICANN is open en democratisch. Iedereen kan mee doen. Het mooie is dan ook dat het inclusief is, zegt Lousewies.

Multistakeholderism: International Poldering

Maar het werkt alleen als iedereen meedoet, waarschuwt ze. Want die samenwerking die we hier in Nederland hebben is utopisch. In heel veel landen is er geen private sector omdat het te veel verweven is met de overheid, zo vertelt ze. Bovendien zit praten niet in de cultuur van heel veel landen. Het multistakeholdermodel in de internet-sector is het enige model wat wereldwijd werkt. Lousewies is dan ook verbaasd dat nog steeds bepaalde overheden ‘de vinger in de pap’ willen hebben. Zij willen het IGF bijvoorbeeld onderbrengen bij de Internet Telecommunications Union (ITU) en dus bij de Verenigde Naties. “Laten we hiervoor waken”, roept Van der Laan op. Dit multistakeholdermodel kan alleen zo doorgaan als we alle problemen op internet ook op die manier oplossen. Want als problemen niet worden opgelost, krijgen overheden meer voet aan de grond om het op te ruimen. En grote kans dat de vrijheden online dan beperkt worden en de technische kant wordt misbruikt voor controle.
Lousewies is zich ervan bewust dat zich onder de stakeholders diverse groepen bevinden die heel erg uiteen liggen. Denk bijvoorbeeld aan de ‘techies’ versus overheden. Twee groepen die elkaar niet begrijpen. Ze roept de technische community op om overheden te helpen en de twee werelden met elkaar te verbinden. Want juist sommige problemen op internet kunnen met alleen al een kleine schroevendraaier worden opgelost, terwijl de niet-begrijpende overheden dan al grijpen naar de sloophamer. Dus kom ‘techies’ en doe mee, aldus de oproep van Lousewies!

Collage NL IGF Event 2017