Deelname aan het IGF in Parijs – Eline Meissen

10/12/18

De rol van ethiek in een snel ontwikkelende, digitale maatschappij

Afgelopen september is Eline Meissen begonnen al Rijks ICT Trainee bij SSC-I in Gouda. Tijdens haar research Master Studies aan de Universiteit van Amsterdam heeft zij zich beziggehouden met ICT en filosofie. Ze onderzochte ontwikkelingen op ICT gebied of specifieke algoritmes en tools en keek naar de gevolgen hiervan voor de samenleving. Vanwege deze interesse heeft Eline van SSC-I de kans gekregen om het IGF in Parijs bij te wonen. Onderstaande is een verslag van haar ervaring aan dit forum. 

Wat is het IGF?

Op 12 november opent Emmanuel Macron, president van Frankrijk, het Internet Governance Forum in het UNESCO gebouw in hartje Parijs. Het IGF is een jaarlijks terugkerend internationaal, neutraal, open multistakeholder platform, dat onder de verantwoordelijkheid valt van de VN. Alle relevante partijen van over de hele wereld kunnen tijdens het forum hun inbreng geven over de toekomst van het internet, zoals parlementariërs, ambtenaren, wetenschappers, non-profitorganisaties, bedrijfsleven, journalisten en jongeren. Met de groeiende mogelijkheden van het internet, nemen ook de vraagstukken eromheen nog altijd toe. Denk aan privacy, cybersecurity, internettoegang voor iedereen, vrijheid van meningsuiting. Per jaar bepalen de deelnemers gezamenlijk welke thema tijdens het IGF besproken worden. Met altijd de centrale vragen in het achterhoofd: Hoe zorgen we ervoor dat het internet open, stabiel en veilig blijft? Vanwege het grensoverschrijdende karakter van het internet is het relevant dit dialoog op mondiaal niveau te voeren. Maar landen kunnen er ook hun eigen specifieke internet-gerelateerde vragen en dilemma’s naar voren brengen en hierover ervaringen uitwisselen. 

Elk jaar gaat een brede Nederlandse delegatie naar het IGF. Iedereen die dat wil, kan zich hiervoor aanmelden. In 2011 is in navolging van het IGF een Nederlandse variant opgericht: het NL IGF, onder andere om internationale kwesties door te vertalen naar de Nederlandse situatie en nationale kwesties internationaal onder de aandacht te brengen en daarmee het belang van het IGF te ondertrepen. Samen met zeven andere Rijks ICT Trainees ben ik afgereisd naar Parijs om lezingen te volgen en deel te nemen aan debatten. Tijdens het IGF leerden we welke ICT onderwerpen momenteel een belangrijke rol spelen voor de VN en andere grote stakeholders, bijvoorbeeld hoe er mondiaal over privacy wordt nagedacht en welke ontwikkelingen spelen op dit gebied. Wij kunnen deze opgedane kennis direct toepassen in onze werkzaamheden en deze kennis ook verspreiden. Het is goed dat er tijdens het IGF gepraat wordt over een open, stabiel en veilig internet, de volgende stap is dat wij als ICTers de verantwoordelijkheid nemen om hier in de praktijk ook naar te streven. Zondagavond werden we door het NL IGF ontvangen tijdens een welkomstdiner met de Nederlandse delegatie. Hier waren verschillende stakeholders aanwezig vanuit Nederland, zo sprak ik met iemand die een eigen bedrijf had, iemand die haar PhD aan het schrijven was en verschillende mensen die voor de Rijksoverheid werken. Met een diverse groep stakeholders in gesprek gaan over ICT heb ik als zeer positief ervaren. Het is makkelijk en daardoor verleidelijk om in je eigen bubbel te werken en je vooral met jouw organisatie en jouw afdeling bezig te houden, maar ik ben ervan overtuigd dat het belangrijk is om open te blijven staan voor andere perspectieven om tunnelvisie te voorkomen. Tijdens het diner werd ik geïnspireerd door alle verschillende ideeën en belangen met betrekking tot ICT. Het was mooi om te zien dat ethiek hoop op ieders agenda staat, ondanks alle verschillende achtergronden. 

De speech van Marcron, een pleidooi voor regulatie

Op maandag werd het IGF geopend door niemand minder dan Emmanuel Macron. Het thema dit jaar: The Internet of Trust. Ik verwachtte een korte introductie en een leuk fotomomentje maar Marcon veraste met een uitgebreid betoog. Hij hield er een aantal interessante standpunten op na die ik hier kort zal samenvaten. Hij opende met “I would first like to say that I believe that the Internet we take for granted is under threat”. Volgens Macron heerst er een blind vertrouwen in de digitale tools die men op dagelijkse basis gebruikt, het internet wordt voor lief genomen en men is zich niet bewust van de gevolgen die et zal hebben als het systeem in gevaar komt. Dit gevaar is volens Macron al behoorlijk concreet, er komt een moment waarop de veiligheid van het systeem een breuk oploopt en mogelijk zelfs uiteen zal vallen. Macron vervolgde zijn betoog, waar een duidelijke echo in weerklonk van de terroristische aanslagen die de afgelopen jaren in Frankrijk hebben plaatsgevonden. Zo benoemde hij dat overheden niet langer de haatzaaierij mogen tolereren van auteurs die beschermd worden door anonimiteit. Het internet vormt een bedreiging, omdat het de civiele samenleving openbreekt en omdat het niet goed gereguleerd wordt. Een groot issue hier is volens Macron dat men zich vasthoudt aan dat het internet een neutraal platform kan en moet zijn. Internetneutraliteit is achterhaald, stelde Macron. We hebben globale waarden nodig die beschermd moeten worden door de United Nations. Neutraliteit is een bedreiging omdat het de verspreiding mogelijk maakt van waarden waar Frankrijk als overheid niet achter staat. Een logisch gevolg is voor Macron dat het interneteen goed gereguleerde plek zal worden, waar overheden een grote rol in zullen gaan spelen. We moeten een nieuwe omgeving bouwen, een vrij, open en veilig internet. Een fout die hierin momenteel veel gemaakt wordt en die we moeten vermijden, is dat we in de naam van vrijheid hebben toegestaan dat vijanden van de vrijheid zich in onze systemen hebben kunnen manifesteren. Macron benadrukte dat we de impressie hebben gegeven dat deze vijanden dezelfde rechten als de anderen hadden. Als we het internet niet reguleren lopen we het risico dat de fundering van de democratie in zal storten. Wat is nog de betekenis van democratisch gekozen overheden? Wie beter dan deze overheden kunnen de wet bepalen? Impliciet, stelt Macron, accepteren we momenteel dat het systeem van het internet meer legitiem is dan een overheid.

Kort samengevat wil Macron streven naar een grotere, uitvoerende rol van overheden op en over het internet, waarbij hij met name inging op het terugdringen van het verspreiden van meningen die niet passen bij een vredelievende, democratische maatschappij. Hij wil af van anonimiteit, zodat haatzaaierij gestraft kan worden. Een voorbeeld van concrete acties die Frankrijk al genomen heeft is het volgende: “Verysoon, Facebook will welcome a group of French regulators who will work with the platform’s experts to jointly develop specific and concrete proposals to fight offensive and hate content”. Het thema ‘The Internet of Trust’ krijgt hier door toch een ander tintje, waarbij we onszelf af moeten vragen in hoeverre we regulatie willen overlaten aan onze overheden. De speech zette ons zeker aan het denken; bij welke stakeholder(s) moet de rol van regulatie komen te liggen? Is regulatie überhaupt gewenst, en welke vorm moet dit hebben? Persoonlijk ben ik kritisch over de visie van Macron, alhoewel ik waardeer dat Frankrijk het onderwerp serieus neemt, veel geld in ICT investeert en dat de president het belangrijk genoeg vindt om hier een uur lang een goed voorbereid betoog over voor te dragen. Wist je bijvoorbeeld dat Frankrijk veel geld investeert om kansarme jongeren om te scholen tot ICTers? De rest van het IGF heb ik verschillende lezingen en workshops gevolgd, bijvoorbeeld over AI. Als we belangrijke keuzes gaan overlaten aan een Artificial Intelligence, wie is dan verantwoordelijk voor deze gevolgen? Is dat de programmeur, zijn het bedrijven, overheden of toch gewoon de gebruiker? Hoe gaan we om met onze digitale identiteit en hoe kunnen overheden deze op een veilige en toch efficiënte manier opslaan en toegankelijk maken? Hoe kijken platforms als Facebook en Tumblr naar het groeiende aantal zelfdodingen onder jongeren als reactie op hun content? Hoe kunnen we ervoor zorgen dat ICT zorgt voor meer mondiale inclusiviteit in plaats van polarisatie? Ik zal over al deze onderwerpen niet teveel uitweiden want dan ben ik volgende maand nog aan het schrijven. Wel kan ik zeggen dat het inspirerend was om te zien hoe verschillende, zowel publieke als private stakeholders, zich bezighouden met ethiek en ICT. Ook vond ik het mooi om te zien dat er een grote groep Nederlanders aanwezig was. Wel is zo’n forum natuurlijk erg hoog over en is het ook voor bedrijven als Facebook en Amazon een podium voor een leuk marketing praatje. Ik hoop dat wat er besproken is ook daadwerkelijk in de praktijk zal worden gebracht. Een toekomst zonder ICT is ondenkbaar en samen moeten we ervoor zorgen dat dit in goede banen wordt geleid. Wellicht zie ik je volgend jaar op het IGF in Berlijn, of tijdens EuroDIG. Dit jaarlijkse Europese multistakeholder dialoog over Internet Governance vindt volgend jaar in Nederland plaats in Den Haag op 19 en 20 juni 2019. En mocht je deze onderwerpen interessant vinden kunnen we altijd, zoals ambtenaren dit zo graag doen, ergens koffie gaan drinken.